Publicaties

We beogen hieronder (korte) boekbesprekingen aan te bieden van recent verschenen boeken die de Moderne Devotie (of aspecten van deze beweging) tot onderwerp hebben.

Kijk op de pagina LITERATUUROVERZICHT voor een lijst van publicaties over de Moderne Devotie. Let op: deze lijst staat in de kinderschoenen en is dus voorlopig verre van compleet, zij zal met de jaren groeien en beoogt op termijn zo compleet mogelijk te zijn. U treft er tevens gegevens aan van artikelen in boeken en tijdschriften. 

Sinds 8 oktober jl. is bij Uitgeverij WBOOKS te Zwolle voor het luttele bedrag van € 24,95 een nieuw overzichtswerk over de Moderne Devotie te koop. De omvang is 272 pagina’s, en op vrijwel alle pagina’s staat een afbeelding, waarvan de meeste in kleur. De hoofdredactie van het boek was in handen van Rijcklof Hofman (Titus Brandsma Instituut) en Anna Dlabačová (Universiteit Leiden).

In juni 2015 verscheen onder bovenstaande titel één van de laatste, postume publicaties van Rudolf van Dijk, over Salome Sticken (1369-1449), zonder meer de meest prominente vrouwelijke vertegenwoordigster van de eerste generatie Moderne Devoten, die, zoals pas na het overlijden van Rudolf van Dijk duidelijk is geworden, een telg was uit één van de aanzienlijkste adellijke geslachten uit het Heilige Roomse Rijk. In het inleidend hoofdstuk van dit boek presenteert Rudolf van Dijk zelf een synopsis van de inhoud (p. 22-26). Deze synopsis volgt hieronder in verkorte vorm.

De Ijsselstreek als internationaal religieus-cultureel centrum in de late middeleeuwen

In het voorjaar van 2012 organiseerde Stadsarchief en Athenaeumbibliotheek (Deventer) en Historisch Centrum Overijssel (Zwolle) in eerstgenoemde instelling een cyclus van vier lezingen onder de titel: "Verlichte geesten". De schriftelijke weergave van deze lezingen is samengebracht in deze bundel.

In vier boeiende bijdragen van wetenschappers van de Rijksuniversiteit Groningen en van de Vrije Universiteit Amsterdam wordt de Moderne Devotie in verband gebracht met contemporaine verschijnselen als de economische bloei van de IJsselsteden, het hoge opleidingsniveau van de bevolking, de fenomenale drukkersindustrie en de bekwame kunstenaars die daar toen actief waren. Zo bezien is de Moderne Devotie een religieus-culturele vernieuwingsbeweging die vele Verlichte Geesten heeft voortgebracht. Verlichte Geesten die hun licht over heel Europa lieten schijnen.

von seiner Gründung um 1220 bis zur Einführung des Zisterzienserordens 1448

Het klooster Mariengarden te (Groß-)Burlo bij Borken vond zijn oorsprong in de kapel die de priester Siffrid in 1220 stichtte in de eenzame wildernis ten zuidoosten van Winterswijk. In 1245 kregen de wilhelmieten bisschoppelijk verlof om de zielzorg rond de kapel over te nemen en er een klooster te bouwen. Dankzij landsheerlijke schenkingen ontwikkelde het convent zich zo gunstig, dat in 1361 de uithof bij Darfeld tot filiaalhuis kon worden verheven en sinds 1404 als zelfstandige priorij Marienweingarden te Klein-Burlo bestond. De Orde van de wilhelmieten raakte echter in de eerste helft van de vijftiende eeuw in verval. Omdat hervormingspogingen voortdurend strandden, traden de beide kloosters in 1448 toe tot de Orde van de cisterciënzers en werden zij geïncorporeerd in de filiatie van de abdij Kamp.

l'Imitatio Christi 1470-1850

Bij gelegenheid van de publicatie van de bestandscataloog van de in Parijse bibliotheken bewaarde edities van de Imitatio Christi van Thomas van Kempen, werd in de Bibliothèque Mazarine een tentoonstelling gehouden met enkele topstukken. Ook de voorliggende catalogus is een prachtig staaltje boekdrukkunst.

In een kort préface wijst Gabriel de Broglie, kanselier van het Institut de France, erop dat er een goede reden was om de tentoonstelling in de Bibliothèque Mazarine te houden en niet in een van de andere beroemde wetenschappelijke bibliotheken die Parijs rijk is. Vanaf de jaren 1640 bestond er in Frankrijk een controverse onder intellectuelen over wie nu de schrijver van de Imitatio was, Thomas van Kempen of Giovanni Gersen, een dertiende-eeuwse Italiaanse abt. Welnu, een dergenen die zich het meest roerden in het debat was Gabriel Naudé, grondlegger van de moderne bibliotheekwetenschap en werkzaam in dienst van kardinaal Mazarine.

Stap in de verrassende wereld van zijn spiritualiteit: liefde, mystiek, levenskunst

De glossy Thomas is een unieke glossy over de wereldberoemde spiritualiteit van Thomas a Kempis. Van Bill Clinton tot Kees van der Staaij, van Désanne van Brederode tot Ernst Daniel Smid, Thomas a Kempis zit in harten van velen. Dat is te danken aan zijn beroemde boek De navolging van Christus dat tot op de dag van vandaag overal ter wereld gelezen wordt.

Met medewerking van: Désanne van Brederode, Stef Bos, Karsu Dönmez, Ernst Daniel Smid, Lenny Kuhr, Annemiek Schrijver, Sharon Kips en vele anderen!

Zes eeuwen verering van Liduina van Schiedam | Het leven van de Heilige Maagd Liduina

Liduina van Schiedam (1380-1433) onderging haar ziekbed aanvankelijk met een gevoel van opstandigheid, maar later juist met een heilige vreugde. Zo zeer had zij het lijden lief dat zij God zelfs smeekte om het te vermeerderen. De laatste 33 jaar van haar leven was zij aan het ziekbed gekluisterd en heeft haar lichaam de grond niet meer aangeraakt. Mede dankzij enkele boeiende vitae die van haar vervaardigd zijn, bleef haar persoon ook latere generaties aanspreken. Vijf eeuwen na haar dood gold zij in de rooms-katholieke wereldkerk als een belangrijke beschermheilige van langdurig zieken. Vanaf circa 1960 sprak haar voorbeeld de gelovigen steeds minder aan. In het eerste deel van dit tweeluik schetst Charles Caspers de vereringsgeschiedenis van Liduina tot op heden.

De Moderne Devotie (ca. 1375-1575) is de krachtigste geestelijke hervormingsbeweging van de late middeleeuwen in Europa. Het charisma van innerlijke vernieuwing ontkiemde bij de kartuizers en inspireerde tot nieuwe (semi)religieuze leefgemeenschappen. De devoten benadrukten ieders persoonlijke verantwoordelijkheid en lieten een rijk literair erfgoed na. 

Dr. Rudolf van Dijk, sinds 1970 werkzaam bij het Titus Brandsma Instituut te Nijmegen, geldt als een internationaal erkend specialist op dit terrein. Uit zijn omvangrijk oeuvre zijn twaalf bijdragen herschreven, geactualiseerd en gebundeld.

Themanummer naar aanleiding van de expertmeeting In de ogen van anderen. De Moderne Devotie in Duitsland en de Nederlanden, beïnvloeding en toe-eigening die op 30 november 2012 plaatsvond aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Het betreft een selectie van de lezingen die tijdens deze expertmeeting werden gehouden.

An Archaeological Interpretation of the Traces of Rector Arnoldus Beckers (1772-1810) in Books from the Convent of Soeterbeeck

Since 2014, Nijmegen University Library has had the loan of what was left of the historical library of the canonesses regular of the convent of Soeterbeeck in Deursen (the Netherlands) when the last remaining sisters left for a nursing home for elderly religious in 1997.
These books—45 late medieval manuscripts, 33 loose manuscript fragments and about 600 early printed books and post-medieval manuscripts—are known as the Soeterbeeck Collection, and for the past decade they have been the subject of extensive study at Radboud University Nijmegen.